Dünyada ve Türkiye’de pek çok çocuk prematüre olarak, gebelik süreci tamamlanmadan, beklenen süreden önce doğmaktadır.
Normal gebelik süresi 40 hafta olmasına rağmen bebekler 37 haftadan önce doğarsa prematüre olarak kabul edilir. Doğum ne kadar erken olursa sağlık riskleri de o kadar artar.
Prematürelik nedenlerine baktığınızda bunların önemli bir kısmının yüksek riskli gebeliklerden kaynaklandığını görürsünüz. Ayrıca genç yaşta veya ileri yaşta gebelik, sık doğumlar, gebelikler arası sürenin kısa olması, çoğul gebelikler, enfeksiyonlar, kronik hastalıklar, tütün ve bağımlılık yapıcı madde kullanımı, çevresel ve genetik faktörler, yetersiz beslenme ve gebelikte bakımın yetersiz olması gibi nedenlerle prematüre bebek doğurma riski artmaktadır.
Bu nedenlerden dolayı doğum öncesi bakımın niteliği ve niceliği büyük önem taşımaktadır. Özellikle riskli gebeliklerin yeterince takip edilmesi, acil durumlarda yeterli müdahalelerin yapılması, çocukların yenidoğan döneminden itibaren dikkatli bir şekilde takip edilmesi birçok anne ve çocuğun hayatını kurtarmaktadır.
Doğum öncesi bakım hizmetleri arasında anne adaylarının yakın takibi, tetanoz aşısı, demir ve mikro besin takviyesi, yeterli iyot alımının teşvik edilmesi, dengeli protein ve enerji alımının sağlanması, gebelikte enfeksiyonların tespit ve tedavisi, kan basıncının kontrol altına alınması ve gebelikte emzirme eğitimi yer almaktadır.
Çocuk sayısı arttıkça gebelik süresi kısalıyor
Çoğul gebeliklerde sıklıkla erken doğum meydana gelir. Çocuk sayısı arttıkça gebelik süresi kısalır.
Erken doğumun nedeninin intrauterin hacmin artması ve doğum kanalının genişlemesi olduğu kanıtlanmıştır.
5 yaş altı ölümlerin en önemli nedeni erken doğuma bağlı komplikasyonlardır
Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) verilerine göre 2020 yılında dünya çapında 13,4 milyon bebek (10 bebekten 1’i) erken doğdu ve ülkelerde erken doğum oranları yüzde 4 ila 16 arasında kaydedildi.
Bakanlığın verilerine göre Türkiye’de 2024 yılı başında 121 bin 67 çocuk doğdu. Prematüre bebeklerin doğum haftası dikkate alındığında bebeklerin %3,4’ü “çok küçük prematüre” (28 hafta altı), %7,1’i “hafif prematüre” (28-31 hafta) ve %89,5’i “sınırda prematüre” (32-36 hafta) olarak doğdu.
Erken doğumla ilgili komplikasyonlar dünya çapında 5 yaş altı ölümlerin önde gelen nedeni olmaya devam ediyor.
Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de her yıl pek çok korunmasız prematüre bebek doğuyor. Bu çocuklar, organ ve dokuları yeterince gelişmeden doğdukları için, zamanında doğan çocuklara göre öğrenme ve davranış bozuklukları, beyin felci, algı bozuklukları, enfeksiyonlar ve kronik hastalıklar açısından daha büyük risklere maruz kalmaktadırlar.
Ayrıca prematüre bebeklerin aileleri duygusal, tıbbi ve mali zorluklarla karşı karşıyadır. Ancak prematüre yenidoğanları birey, aile ve toplum olarak etkileyen bu sorunların önemli bir kısmı yeterli önlem ve müdahalelerle önlenebilir.
Hamilelik planlarken ve hamileliğiniz boyunca düzenli kontrollerden geçmeniz, hamilelikte bağımlılık yapıcı madde kullanmamanız, doktor kontrolünde ilaç kullanmanız, yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat etmeniz ve sağlıklı yaşam akademileri bünyesindeki çocuk akademilerine veya hamilelik bilgilendirme kurslarına katılmanız sağlıklı bir hamilelik geçirmek için önemlidir.
Ancak erken doğumun bir hastalık olarak algılanmaması gerektiği, prematüre bebeklerin dahi normal bir gelişim süreci geçirebilecek üretken ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilme yeteneğine sahip oldukları, henüz kendilerinin bu yeteneği harekete geçirebilme yeteneğine sahip olmadıkları belirtilmektedir.
Erken bakım konusunda ailelere, sağlık profesyonellerine ve politikacılara büyük sorumluluklar düşmektedir. Türkiye’de ve dünyada prematüre bebeklerin bakımına ilişkin bilgi ve teknolojik gelişmelere paralel olarak bu çocukların sağlıklı bireyler olarak hayatta kalmaları ve topluma kazandırılmaları sağlanmaktadır.
